ΘΕΜΑΤΑ ΑΡΧΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ
ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΝΗΣΙΩΝ
1. Περιορισμός της εκτός σχεδίου δόμησης
Η ΕΛΛΕΤ υποστηρίζει σταθερά ότι η εκτός σχεδίου δόμηση συνιστά μια από τις βασικές αιτίες της χωρικής
απορρύθμισης, της αλλοίωσης του τοπίου, της περιβαλλοντικής υποβάθμισης και της διάσπασης της γεωργικής γης στην Ελλάδα. Η υφιστάμενη πρακτική ενισχύει την αυθαιρεσία, δυσχεραίνει τη διαχείριση κινδύνων (πυρκαγιές, πλημμύρες) και επιβαρύνει δυσανάλογα τις δημόσιες υποδομές και υπηρεσίες.
Η ΕΛΛΕΤ θεωρεί ότι έχει έρθει η ώρα για σαφή, προγραμματισμένο και κοινωνικά δίκαιο περιορισμό της εκτός σχεδίου δόμησης, ως μέρους μιας συνολικής στρατηγικής βιώσιμης διαχείρισης του χώρου.
Βασικές προτάσεις:
1. Κατάργηση του δικαιώματος κατά παρέκκλιση δόμησης σε γήπεδα που δεν πληρούν τις ελάχιστες
προϋποθέσεις αρτιότητας:
o Οι εξαιρέσεις όπως το πρόσωπο σε παλαιό δρόμο, εμβαδόν κάτω των 4 στρεμμάτων πρέπει να
καταργηθούν εντός εύλογου μεταβατικού διαστήματος.
2. Πλήρης εφαρμογή και επέκταση των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων (ΤΠΣ)/ Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων:
o Με σαφώς καθορισμένες ζώνες χρήσεων γης και αυστηρό διαχωρισμό οικιστικών, γεωργικών, δασικών
και περιβαλλοντικά προστατευόμενων περιοχών.
o Με δίκαιη και τεκμηριωμένη αντιμετώπιση των υφιστάμενων ιδιοκτησιών εκτός σχεδίου.
3. Δημιουργία θεσμικού πλαισίου για αποζημίωση ή εναλλακτικές λύσεις σε ιδιοκτήτες που θίγονται από τους περιορισμούς:
o Μεταφορά συντελεστή δόμησης ή φορολογικά κίνητρα για προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.
4. Αναγνώριση της ανάγκης αναθεώρησης της χωρικής πολιτικής με βάση την κλιματική κρίση, τη μείωση του πληθυσμού υπαίθρου και την ανάγκη προστασίας της βιοποικιλότητας.
5. Προώθηση της οργανωμένης και βιώσιμης ανάπτυξης μόνο εντός εγκεκριμένων πολεοδομικών σχεδίων, με βάση την αρχή της φέρουσας ικανότητας του τοπίου.
2. Επιτάχυνση των Ειδικών Πολεοδομικών Μελετών (ΕΠΜ)
Η καθυστέρηση στην εκπόνηση και θεσμοθέτηση των ΕΠΜ εμποδίζει τη μετάβαση από το άναρχο στο σχεδιασμένο
περιβάλλον. Ενισχύει την αυθαιρεσία, αυξάνει την πίεση σε προστατευόμενες περιοχές ή περιοχές, που θα όφειλαν να
διαθέτουν καθεστώς προστασίας και δημιουργεί συνθήκες πολεοδομικής και θεσμικής αβεβαιότητας.
Η ΕΛΛΕΤ προτείνει:
• Την επιτάχυνση της ολοκλήρωσης των ΕΠΜ με θεσμικά εγγυημένες προθεσμίες.
• Την ουσιαστική και διαφανή διαβούλευση με τις τοπικές κοινωνίες και τους επιστημονικούς φορείς κατά την
εκπόνηση των μελετών.
• Τη σύνδεση των ΕΠΜ με τις πολιτικές προστασίας του τοπίου, της αγροτικής γης και της πολιτιστικής
κληρονομιάς.
3. Προστασία της αγροτικής γης
Η αγροτική γη αποτελεί εθνικό πόρο ζωτικής σημασίας για τη διατροφική αυτάρκεια, τη βιοποικιλότητα και τη διατήρηση του αγροτικού τοπίου. Η ανεξέλεγκτη αλλαγή χρήσεων και η πίεση από οικιστική ή τουριστική ανάπτυξη απειλούν την ύπαρξή της.
Η ΕΛΛΕΤ ζητά:
- Τη θέσπιση σαφούς και αυστηρού θεσμικού πλαισίου για την προστασία της υψηλής παραγωγικότητας
αγροτικής γης. - Την απαγόρευση χρήσεων που αλλοιώνουν μόνιμα τον αγροτικό χαρακτήρα των εκτάσεων (π.χ. εγκατάσταση
ΑΠΕ χωρίς χωρικό σχεδιασμό, μετατροπή σε οικιστικές ή τουριστικές ζώνες). - Τη σύνδεση της προστασίας της γης με πολιτικές στήριξης της τοπικής αγροτικής παραγωγής και
αγροδιατροφικής κληρονομιάς.
4. Κατάργηση στρατηγικών επενδύσεων στα μικρά νησιά
Τα μικρά νησιά αποτελούν μοναδικά οικοσυστήματα και πολιτιστικά τοπία, τα οποία δεν αντέχουν την κλίμακα ή τη φύση στρατηγικών επενδύσεων στον τουρισμό που βασίζονται στην υπερεκμετάλλευση του χώρου και των φυσικών πόρων.
Η ΕΛΛΕΤ θεωρεί ότι:
- Ο χαρακτηρισμός «στρατηγική επένδυση» δεν μπορεί να εφαρμόζεται αδιακρίτως σε ευάλωτα νησιωτικά
περιβάλλοντα. - Τα νησιά πρέπει να εξαιρεθούν θεσμικά από τέτοιου είδους σχεδιασμούς. (από τις διαδικασίες υπαγωγής σε
fast track επενδυτικά καθεστώτα.). Να χωροθετηθούν λίγες στρατηγικές επενδύσεις (και γενικά επενδύσεις
συνδυασμού τουρισμού και real estate), με αναθεώρηση του προωθούμενου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου σε
περιοχές της ηπειρωτικής και όχι της νησιωτικής χώρας, που αν και διαθέτουν αξιόλογους τουριστικούς πόρους
υπολείπονται σε τουριστική ανάπτυξη - Κάθε σχεδιασμός στα νησιά πρέπει να βασίζεται σε αρχές φέρουσας ικανότητας, τοπικότητας, και πολιτιστικής συμβατότητας, με σεβασμό στην ιδιαίτερη φυσιογνωμία και ανθεκτικότητα του νησιωτικού τοπίου.
